Welkom op DataVaria.nl:  Toponiemen  Stad Utrecht  

3250 toponiemen van de stad Utrecht met 460 buurt- en wijknamen in tabellen gratis en makkelijk bereikbaar.

T.a.v. Stad Utrecht bestaan de volgende  interne links binnen deze site:

- tabel : Toponiemen stad Utrecht

- tabel : "Toponiemen per Soort"

- tabel : "Wijk- en Buurtnamen"

- tabel : "Gemeentelijke Stadsindeling"

ALGEMEEN

De ouderdom van de stad Utrecht staat garant voor vele oude geografische namen zoals wijk- en buurtnamen,

maar ook namen van landgoederen of verdwenen straten.

Deze toponiemen- ook wel geoniemen genoemd- vormen het kernpunt van deze webpagina.

Wanneer je zo terugblikt doet het pijn te constateren, dat zoveel moois in de loop der eeuwen is vervallen of is gesloopt.

Al met al reden genoeg om ook die verdwenen monumenten in de tabellen op te nemen.

Ter completering is ook de huidige formele gemeentelijke stadsindeling opgenomen.

Korte historie:

                          De stad Utrecht is in de loop der eeuwen sterk gegroeid.

                          In de Middeleeuwen werden de stadsgrenzen nog gevormd door de stadsbuitengracht (ook singels genoemd).

                          Een gracht, die rondom de toenmalige stad in begin 12e eeuw is gegraven als verdedigingswerk.                        

                          Over die gracht lag in elke windrichting een brug, die ten behoeve van de verdediging werd versterkt met

                          een stadspoort.

                          Dat waren aan de:

                          - westkant    : Catharijnebrug en – poort      : bij het Vreeburg

                          - zuidkant     : Tolsteegbrug en –poort          : aan zuideinde van de Oudegracht

                          - oostkant     : Wittevrouwenbrug en -poort  : aan begin van de Biltstraat

                          - noordkant   : Weerdbrug en –poort            : aan noordeinde van de Oudegracht

                          Al gauw ontstonden ook buiten die stadsgracht cultuurgebieden met bewoning, die ook bij de stad

                          werden gerekend en soms eigen z.g. ‘voorpoorten’ kregen, zoals:

                          -  Catharijneveld aan de westkant met poort op de Vleutenseweg

                          -  Oudwijck aan de zuidoostkant- georiėnteerd op de Tolsteegbrug als stadsentree

                          -  Wittevrouwen aan de oostkant met poort aan het begin van de Biltstraat

                          -  Bemuurde Weert aan de noordkant, dat ter verdediging inderdaad ommuurd was en eigen 

                             grachtjes had met de Oosterstroom -  de Noorderstroom en de Westerstroom.

                          De gebieden buiten de singels hadden de formele status van ‘gerecht’. Een bestuurlijke eenheid onder

                          leiding van kanunniken- lees katholiek bisschoppelijke bestuur.

                          In de stad binnen de singels bestond een kerkelijk bestuur en een later gevormd wereldlijk bestuur.

                          Die situatie heeft eeuwenlang gezorgd voor competentiestrijden, die letterlijk werden uitgevochten.

                          In de 16^e eeuw werd door Karel V een formeel eind gemaakt aan de wereldlijke macht van de kerk.

                          Feitelijk heeft de machtstrijd nog eeuwen voortgeduurd. Pas begin 19^e eeuw,onder invloed van Napoleon,

                          werd de grondslag gelegd voor de huidige gemeentelijke indelingen met benoemde grenzen.

                          Tegelijkertijd werd definitief een einde gemaakt aan het bisschoppelijk streven naar de wereldlijke macht.

Toponiemen    : oude en huidige namen, die zowel officiėle dan wel in de volksmond worden gebruikt om objecten

                          met grondbeslag aan te duiden.

                          Deze namen zijn gevonden in allerlei literatuur en diverse websites- zie Bronnenlijst Utrecht- aangevuld

                          met eigen kennis uit ruim 40 jaar woonervaring in de stad.

                          Ook het woord 'veldnamen' wordt in deze gebruikt.

Omvang          :  In de tabel 'Toponiemen stad Utrecht" zijn bijna 3050 van deze toponiemen inzake de stad Utrecht,

                          in alfabetische volgorde opgenomen.- zowel oude als nieuwe

                          Dit bestand claimt niet uitputtend te zijn, maar is wel verreweg het grootste, dat via internet beschikbaar is.

                          Het zal niet verbazen ,dat van het in 2001 geannexeerde Vleuten-De Meern, sommige oude namen nog

                          zullen ontbreken. U begrijpt, dat elke aanvulling of eventuele correctie van harte welkom is.

                          Via het emailadres in “Contact” ben ik bereikbaar.

Objecten         :  Dit bestand bevat alleen toponiemen die betrekking hebben op objecten, die

                          a. ofwel van historische betekenis zijn of zijn geweest

                          b. ofwel om enigerlei reden significant zijn voor de stad

                          Dit zijn geen ‘harde’criteria en dus is de selectie een subjectieve.!

                          Het betreft o.a. namen van: (dit is geen indeling, maar alleen bedoeld om een beeld van

                          de inhoud te krijgen)

                          - gebouwen voor bedrijven     : kantoren- fabrieken- warenhuizen- winkels- horeca

                          - openbare gebouwen             : scholen(middelbaar en hoger)- bibliotheken- rechtbank e.d.

                          - gebouwen voor religie          : kerken- kloosters                                

                          - gebouwen voor bewoning    : oude bekende woonpanden met naam

                          - monumenten                        : standbeelden

                          - recreatievoorzieningen          : bioscopen- theaters- zwembaden- sportparken

                          - sociale voorzieningen           : arbeidsbeurs- bejaardenhuis- weeshuis e.d.

                          - straten en pleinen                 : vooral voormalige en grote bekende

                          - stadsstructuur                      : buurten- wijken- stadsdelen

                          - verkeer                               : stations- remise- tramlijnen- bruggen- viaducten

                          - wateren                               : grachten- rivieren- meren- havens- kanalen- sluizen- dijken

                         NB Om elk misverstand te voorkomen, het gaat dus niet om alle gebouwen en alle straten 

                                maar alleen die historisch of significant zijn!

Meer info       :  Om de tabel leesbaar te houden zijn naast de namen alleen gegevens over ligging en  historie-

                          de soort van het object en de wijknaam anno 2008 opgenomen.

                          In andere tabellen inzake de stad Utrecht kunt U andere gegevens en andere groeperingen vinden

                          van resp.over dezelfde objecten.              

                          Zie het Tabellenoverzicht hierboven en hieronder 

Toelichting Kolommen:

1. Toponiemen      : huidige en vroegere namen van objecten in de stad Utrecht in alfabetische volgorde

                              Staat er een getal achter de naam dan:

                              a. zijn er meerdere objecten met dezelfde naam en dient het getal als onderscheid

                              b. is het onderhavige object in de loop der tijd verhuisd. Elk pand is dan apart opgenomen.

                                  Het getal geeft dan de chronologie van de verhuizingen aan

                              De toevoeging “oud” duidt ,wellicht ten overvloede, er nog eens op, dat het om een voormalige

                              huisvesting gaat.

                              Bijzondere toepassingen:

                              - In ca 90 gevallen is de juiste naam van een object niet bekend. Omdat de andere gegevens

                                 tbv andere tabellen wel gewenst bleven, zijn ze beginnend met een letter "z"  achteraan in

                                deze tabel vermeld. Het gaat om bruggen, viaducten en wateren.

                              - Omwille van het Nederlandse alfabet is de beginletter 'ij' geschreven als 'Y' .

                              - alle panden beginnen omwille van het overzicht met ' Huize" gevolgd door de naam

                              - toponiemen beginnend met een cijfer i.p.v.een letter staan vooraan bij de letter A

2. Toelichting        : gedetailleerde duiding van de ligging in de stad aangevuld met eventuele verdere gegevens

                              inzake tijdperk- historische veranderingen e.d.

3. Oude Naam      : vroeger gebruikte namen- bijnamen e.d.

4 Globale  Stads- :  Gemeente Utrecht kent een officiėle indeling naar wijken. Deze hebben voor duiding van een

       locatie             locatie een te grove indeling. Reden waarom die niet in deze tabel zijn gebruikt.

                             Gekozen is voor de direct herkenbare buurtnamen, die meer gedetailleerd zijn en anno 2008

                             in het dagelijks verkeer nog gebruikt worden.

                             In de tabel "Wijk- en Buurtnamen" vindt U de ligging van deze wijken alsook het verband met

                             de officiėle wijknamen.

                             De volgende afwijkende termen zijn gebruikt voor:

                             - gebied           : voor toponiemen, die een groter gebied betreffen

                             - openbaar nut : voor gegevens over openbaar vervoer- de post e.d.

                             - water            : voor waterlopen, die meerdere wijken betreffen of buiten de stad gaan

                             NB de meer formele buurtnamen vindt U in de tabel "Wijk- en Buurtnamen"

5. Stadsdeel 2008: de 'grove' stadsindeling , zoals de gemeente die hanteert

6. Soort object    : aanduiding van het soort object, waarop het toponiem betrekking heeft..

                              Omwille van mogelijkheden tot sorteren is gekozen voor standaard aanduidingen

In totaal zijn de volgende data tabellen beschikbaar|:

1. Toponiemen van de stad Utrecht.     

    Via onderstaande alfabetbalk komt U in deze tabel met de 3050 toponiemen in alfabetische volgorde

2. Link naar tabel "Toponiemen per Soort"

    Ca 2700 aardrijkskundige namen van objecten in de stad Utrecht nu gesorteerd naar aard van het grondbeslag

    zoals wijken- buurten- voorzieningen- monumenten- historische gebouwen e.d

3. Link naar tabel "Wijk- en Buurtnamen"

    Ca 460 oude en nieuwe namen in alfabetische volgorde met aanduiding van grenzen en stadsdeel

4. Link naar tabel "Gemeentelijke Stadsindeling"

    De indeling zoals die door de gemeente anno 2008 wordt gehanteerd in haar presentaties.

 Laatste wijziging: 06-10-2011 toevoeging van weer ca 210 vooral oude namen